In Belgie
Het beschikbaar deel is een sleutelbegrip inzake successieplanning van vastgoed. Sinds de hervorming van het erfrecht van 1 september 2018 zijn de regels vereenvoudigd:
- De wettelijke reserve van de kinderen is vastgesteld op 50 % van het vermogen van de erflater, ongeacht het aantal kinderen (voor de hervorming: 1/2 voor 1 kind, 2/3 voor 2, 3/4 voor 3+)
- Het beschikbaar deel is dus altijd 50 % — de eigenaar kan er vrij over beschikken
Concreet kan een eigenaar van 3 appartementen de helft van hun waarde schenken of legateren aan wie hij wil: echtgenoot, kleinkind, vereniging, vriend. De andere helft is voorbehouden aan de kinderen.
Het vruchtgebruik speelt een centrale rol in deze planning: door bij leven de blote eigendom van goederen te schenken, vermindert de eigenaar de belastbare basis bij de erfopvolging en behoudt hij de huurinkomsten.
Concreet voorbeeld
Paul bezit een vastgoedvermogen van 600 000 EUR en heeft 2 kinderen. Zijn wettelijke reserve = 50 % = 300 000 EUR (150 000 EUR per kind). Zijn beschikbaar deel = 300 000 EUR. Paul kan een appartement van 250 000 EUR legateren aan zijn levenspartner zonder de reserve van zijn kinderen aan te tasten.