De verhuurder mag kiezen, binnen de grenzen van de wet
De verhuurder mag een kandidaat weigeren om objectieve redenen: onvoldoende inkomsten, geen arbeidscontract, geen borg. Hij mag niet weigeren op basis van beschermde criteria: afkomst, geslacht, leeftijd, handicap, overtuigingen. De antidiscriminatiewet van 10 mei 2007 is van toepassing op de huurmarkt.
De verhuurder beschikt over contractuele vrijheid bij de keuze van zijn huurder. Deze vrijheid wordt echter beperkt door de Belgische antidiscriminatiewetgeving. Unia (voorheen Centrum voor Gelijkheid van Kansen) waakt over de naleving van deze regels en kan in rechte optreden bij vastgestelde discriminatie.
In de praktijk moet de verhuurder de reden van zijn weigering objectief kunnen verantwoorden. Het ontbreken van een verantwoording kan als een aanwijzing van discriminatie worden beschouwd.
Toegestane en verboden selectiecriteria
| Criterium | Toegestaan? | Commentaar |
|---|---|---|
| Inkomsten / solvabiliteit | Ja | Redelijke verhouding huur/inkomsten (max 1/3) |
| Arbeidscontract | Ja | Vast, bepaalde duur, zelfstandig — stabiliteitcriterium |
| Borg / waarborg | Ja | Een borg vragen is legitiem |
| Huurverleden | Ja | Referenties van vorige verhuurders |
| Etnische afkomst | Nee | Verboden discriminatie |
| Geslacht / gender | Nee | Verboden discriminatie |
| Leeftijd | Nee | Tenzij objectieve eis verbonden aan het goed |
| Handicap | Nee | Tenzij technische onmogelijkheid van toegang |
| Gezinssituatie | Nee | Kinderen, alleenstaand, koppel |
| Overtuigingen | Nee | Religieus, filosofisch, politiek |
De op te vragen documenten moeten beperkt blijven tot wat nodig is om de solvabiliteit van de kandidaat te beoordelen.
Gebruik BailBelgique om uw kandidaturen gestructureerd te beheren. Het platform helpt u elk dossier objectief te beoordelen op basis van legitieme criteria.
Risico’s bij discriminatie
De verhuurder die discrimineert stelt zich bloot aan ernstige gevolgen:
- Actie van Unia : bemiddeling, gevolgd door gerechtelijke actie indien nodig
- Schadevergoeding : forfaitaire vergoeding van 650 tot 1 300 EUR (bedragen 2026)
- Nietigheid van de weigering : de rechter kan het sluiten van het huurcontract met de geweigerde kandidaat bevelen
- Strafrechtelijke sancties : bij gewoonlijke discriminatie zijn strafrechtelijke vervolgingen mogelijk
- Bewijs door testing : verenigingen en overheidsinstanties kunnen discriminatietests uitvoeren (fictieve kandidaturen versturen)
Sinds 2019 staat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest discriminatietests (mystery shopping) toe op de huurmarkt. Een verhuurder die systematisch kandidaten van een bepaalde afkomst weigert, kan vervolgd worden zelfs zonder individuele klacht.
Regionale bijzonderheden
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
De ordonnantie van 27 juli 2017 bevat versterkte antidiscriminatiebepalingen. Discriminatietests door de overheid zijn gelegaliseerd sinds 2019. De Brusselse verhuurder moet bijzonder waakzaam zijn bij zijn selectie.
Waals Gewest
Het decreet van 15 maart 2018 verbiedt elke discriminatie bij de toegang tot huisvesting. Het Waals Gewest heeft in 2020 ook een testingsysteem ingevoerd. Unia is bevoegd voor klachten.
Vlaams Gewest
Het Vlaams Woninghuurdecreet van 9 november 2018 is van toepassing samen met het Vlaamse antidiscriminatiedecreet. Vlaanderen staat discriminatietests toe sinds 2019 en legt administratieve boetes op tot 6 250 EUR.
Wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie. Wet van 30 juli 1981 (bestrijding van raciale discriminatie). Gecoordineerde tekst op Justel.