Kraken in Belgie: wettelijke procedure, preventie en verhaal
Wat doen als uw woning illegaal bewoond wordt in Belgie? Wettelijke anti-kraakprocedure, klacht, vrederechter, uitzettingstermijnen en preventiemaatregelen.
Kraken in Belgie: wat zegt de wet
Ontdekken dat uw woning illegaal bewoond wordt, is een traumatische ervaring. Toch is de Belgische wet aanzienlijk geevolueerd om eigenaars te beschermen, met name met de wet van 18 oktober 2017 die de artikelen 442/1 en volgende in het Strafwetboek heeft ingevoegd.
Voor deze wet kon de uitzetting van een kraker maanden, zelfs jaren duren. De wetgever heeft een versnelde strafrechtelijke procedure gecreeerd die theoretisch een ontruiming in 8 dagen na het politioneel proces-verbaal toelaat.
In de praktijk zijn de termijnen vaak langer, maar het wettelijk kader is voortaan duidelijk: kraken is een strafrechtelijke inbreuk (huisvredebreuk), en de eigenaar beschikt over doeltreffende verhaalsmogelijkheden.
De wet van 18 oktober 2017 heeft een mechanisme van snelle ontruiming via de procureur des Konings gecreeerd, zonder langs de burgerlijke rechter te passeren. Het is de snelste weg om uw goed te recupereren.
De eerste reflexen
Wat onmiddellijk te doen
- De woning niet met geweld betreden. Het is een feitelijkheid, zelfs als u eigenaar bent.
- De politie bellen om de illegale bewoning te laten vaststellen. Het proces-verbaal is het kernstuk van de procedure.
- De eigendomsbewijzen verzamelen: eigendomstitel, onroerende voorheffing, energiefacturen op uw naam.
- Een advocaat contacteren gespecialiseerd in onroerend goed recht.
Wat u NOOIT mag doen
| Verboden actie | Risico |
|---|---|
| Met geweld uitzetten | Strafrechtelijke vervolging (feitelijkheid) |
| De sloten vervangen (als de kraker binnen is) | Strafrechtelijke vervolging |
| Water, gas of elektriciteit afsluiten | Strafrechtelijke vervolging en schadevergoeding |
| Bedreigen of intimideren | Strafrechtelijke vervolging (bedreigingen) |
| De bezittingen van de kraker verwijderen | Burgerrechtelijke vervolging (schade) |
Zelfs als de situatie schokkend is, is elke gewelddadige actie verboden en zal ze zich tegen u keren voor de rechter. Enkel de wettelijke weg is toegestaan.
De wettelijke procedure stap voor stap
Weg 1: de versnelde strafrechtelijke procedure (wet van 2017)
Dit is de snelste weg. Ze loopt via de procureur des Konings:
- Klacht indienen bij de politie met eigendomsbewijzen
- Proces-verbaal opgesteld door de agenten die de illegale bewoning vaststellen
- Overdracht aan het parket: de procureur des Konings beslist binnen 8 dagen
- Vordering tot ontruiming: als het parket akkoord gaat, betekent de deurwaarder de beslissing aan de kraker
- Ontruiming: de kraker beschikt over een termijn van 8 dagen om de woning te verlaten. Na die termijn gaat de deurwaarder over tot uitzetting met hulp van de politie indien nodig.
Weg 2: de burgerlijke procedure (vrederechter)
Als het parket weigert op te treden (bijvoorbeeld bij langdurig kraken of humanitaire situatie), blijft de burgerlijke weg beschikbaar:
- Dagvaarding in kort geding voor de vrederechter van de plaats van het goed
- Zitting binnen 2 tot 4 weken
- Vonnis: de rechter beveelt de ontruiming, eventueel met een respijtperiode
- Betekening door de deurwaarder
- Uitzetting als de kraker niet vrijwillig vertrekt
Vergelijkend tijdschema
| Stap | Strafrechtelijke weg | Burgerlijke weg |
|---|---|---|
| Klacht / dagvaarding | Dag 1 | Dag 1 |
| Beslissing | 8 dagen | 2-4 weken |
| Ontruimingstermijn | 8 dagen | 1-3 maanden (respijtperiode) |
| Effectieve uitzetting | 2-4 weken | 2-4 maanden |
De kosten van de procedure
De anti-kraakprocedure heeft een niet te verwaarlozen kost voor de eigenaar:
| Post | Geschatte kost |
|---|---|
| Advocaat (strafrechtelijke procedure) | 500 - 1 500 EUR |
| Advocaat (burgerlijke procedure) | 1 000 - 3 000 EUR |
| Deurwaarder (betekening + uitzetting) | 300 - 800 EUR |
| Slotenmaker (vervanging sloten) | 150 - 400 EUR |
| Schoonmaak en herstelling | Variabel (500 - 5 000 EUR) |
| Huurderving | Variabel |
De eigenaar kan de veroordeling van de kraker tot de procedurekosten en schadevergoeding vragen, maar de effectieve invordering is vaak moeilijk wegens de frequente insolvabiliteit van krakers.
Voor eigenaars met een problematische huurder (wat verschilt van een kraker), volgt de procedure van uitzetting van een huurder een apart circuit via de vrederechter.
Kraken voorkomen
Een bewoonde woning wordt niet gekraakt
De beste preventie is bewoning. Een leegstaande woning, zelfs tijdelijk, is een doelwit. De preventiemaatregelen:
- Laat een goed nooit lang onbewoond zonder toezicht
- Installeer een alarmsysteem met openingsdetectie
- Haal regelmatig de post op (opgestapelde post wijst op onbewoning)
- Houd de energieabonnementen actief (een afgesloten meter is een signaal)
- Onderhoud de omgeving (tuin, gevel) om de schijn van verlating te vermijden
Bij leegstand tussen twee huurders
Neem tussen twee huurders concrete maatregelen:
- Bezoek het goed minstens eenmaal per week
- Vertrouw de sleutels toe aan een betrouwbare buur
- Installeer een geprogrammeerde verlichting (tijdschakelaar)
- Informeer de lokale politie over de leegstand
Een software voor verhuurbeheer kan u helpen de leegstandsperiodes te minimaliseren door het zoeken naar een huurder te automatiseren en de overgangstermijnen te beperken.
Het essientiele om te onthouden
Kraken is een stressvolle maar beheersbare situatie als u correct reageert:
- Speel nooit eigen rechter: het is illegaal en contraproductief
- Bel onmiddellijk de politie voor de vaststelling
- Geef de voorkeur aan de strafrechtelijke weg (wet van 2017) voor een snelle ontruiming
- Verzamel uw bewijzen van eigendom en elk bewijsstuk van uw goed recht
- Voorkom: een bewaakt en bewoond goed wordt niet gekraakt
De Belgische wet van 2017 heeft een keerpunt gemarkeerd ten voordele van de eigenaars. De procedure is sneller en doeltreffender dan voorheen. Voor elke vraag over uw rechten als eigenaar, raadpleeg onze gids over het huurcontract en de verplichtingen van de partijen.
Veelgestelde vragen
-
Nee. De wet verbiedt uitdrukkelijk om eigen rechter te spelen. Zelfs als eigenaar vormt het met geweld uitzetten van een kraker een feitelijkheid die strafrechtelijk vervolgd kan worden. Enkel een gerechtsdeurwaarder, op basis van een gerechtelijke beslissing, kan overgaan tot de uitzetting. De anti-kraakwet van 2017 heeft de procedure echter versneld.
-
Sinds de wet van 18 oktober 2017 kan de procedure in 8 tot 30 dagen aflopen als de klacht snel wordt ingediend. De procureur des Konings kan de ontruiming toestaan binnen de 8 dagen na de vaststelling door de politie. Bij weigering van het parket duurt de burgerlijke weg via de vrederechter 4 tot 8 weken in kort geding.
-
De kraker heeft geen recht om in de woning te blijven. Hij behoudt echter grondrechten: verbod op geweld, naleving van de wettelijke procedure, en bij langdurig kraken kan de rechter een respijtperiode toekennen om herhuisvesting te vinden (doorgaans 1 tot 3 maanden). De eigenaar mag in geen geval de voorzieningen afsluiten.
Beheer al uw huurcontracten in een tool
Huurcontract genereren, MyRent registratie, betalingsopvolging, digitale plaatsbeschrijving. 14 dagen gratis proefperiode.